استان خراسان رضویایرانگردیشهرستان مشهد

فردوسی و بزرگان در توس

سفرنامه

خاطرم می آید در سفرم به تاجیکستان، به نام خیابانی در شمال این کشور بر می خورم به نام فردوسی. فردوسی شاعر بزرگ پارسی گوی حماسه سرا است. این شاعر مورد علاقه پارسی زبانان در داخل و خارج از کشور است. پس باید بیشتر در مورد این شاعر می دانستم. از مشهد به سمت شهر این شاعر می روم یعنی شهر تاریخی توس.

حرکت از مشهد

فاصله مشهد تا توس فاصله زیادی نیست. پس از طی حدود بیست و چهار کیلومتر، به شهر توس می رسم. بلوار شاهنامه، خبر از رسیدن به شهر توس می دهد. ایستگاه آخر در این بلوار آرامگاه فردوسی است. خوشبختانه میراث فرهنگی این شهر، در داخل همین آرامگاه قرار گرفته است.

دیدار با مدیر پایگاه میراث فرهنگی توس

همان ابتدا به ملاقات آقای زهره وندی مدیر پایگاه میراث فرهنگی این شهر می روم. توضیحات وی به همراه بروشورها و ویدئوها اطلاعات خوبی در خصوص فردوسی و همچنین تاریخ و توسعه این شهر در اختیارم قرار می دهد.

وسعت شهر تاریخی توس

وسعت شهر تاریخی توس ۳۶۰ هکتار است. منطقه ای که در تابران توس قرار دارد. تابران توس در واقع یکی از ولایت های توس بوده که پس از قرن هفتم به بعد، توس گفته می شود.

حصار تاریخی توس

یک حصار تاریخی به طول هفت هزار و صد متر منطقه را فراگرفته است. این حصار زمانی دارای ۹ دروازه و ۱۰۶ برج بوده است. در حال حاضر از این دروازه ها، فقط چهار دروازه به نام های «دروازه رودبار»، «دروازه نیشابور»، «دروازه مرو» و «دروازه رزان» باقی مانده است.

رودخانه کشَف رود

نزدیک دروازه رودبار یعنی ورودی آرمگاه، رودخانه کشَف رود قرار دارد. ابزارآلاتی نزدیک این رودخانه پیدا شده است . این ابزار آلات مربوط به دوران پیش از تاریخ است.
علاوه بر این، براساس تحقیقات باستان شناسی، بستر کشَف رود یکی از نخستین زیستگاه های انسان ابزارساز محسوب شده که قدمت برخی ابزارهای کشف شده درآن به ۸۰۰ هزار سال پیش می رسد.
در شاهنامه فردوسی هم داستانی هم در مورد رودخانه کشَف رود وجود دارد.

بخش های محوطه تاریخی توس

از ورودی دروازه رودبار، بلواری به وسعت سی هکتار است. در زمان انجمن آثار ملی، دور این بلوار را یک دیوار سنگی درست و آن را جدا کرده اند.
علاوه بر آرامگاه فردوسی، مجموعه «هارونیه» هم در این مجموعه قابل رویت است. این مجموعه هیچ ارتباطی با هارون الرشید ندارد. چرا که تاریخ ساخت آن سه قرن با زمان هارون الرشید تفاوت دارد.
پس از هارونیه، محدوده هفت هکتاری قرار دارد. در چند سال گذشته در این محدوده، پارکینک و باغ راهی به شیوه باغ ایرانی ایجاد شده است.
از جلوخان آرامگاه پس از طی هفتصد متر به سمت غرب، «ارگ» و «کهن دژ» توس قابل رویت است. البته مسیر، در حال احیاء است.

نقاشی ابوالقاسم فردوسی
نقاشی ابوالقاسم فردوسی

ابوالقاسم فردوسی و شاهکار شاهنامه

حکیم ابوالقاسم فردوسی سال ۹۴۰ میلادی در روستا «پاژ» از ناحیه «تابران توس» به دنیا می آید. در سن چهل سالگی به مدت سی سال، نظم شاهنامه را آغاز کرد. شصت هزار بیت شعر می سراید.
فردوسی بعد از هشتاد و دو سال زندگی در گوشه ای از باغ خودش در تابران توس چشم از جهان فرو می بندد و همانجا دفن می شود.

تصویری از شاهنامه
تصویری از شاهنامه فردوسی

درباره محتوای شاهنامه

شاهنامه به سه بخش اسطوره ای، پهلوانی و تاریخی تقسیم می شود. . در شاهنامه به زندگی ۵۰ پادشاه اشاره شده است. این پادشاهان از پادشاهان پیش دادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان هستند. شاهنامه همچنین تصویرگر ایران باستان هم است.

تاثیرات مهم شاهنامه فردوسی

فردوسی با سرودن شاهنامه دو کار مهم را برای ما انجام داده است:
اول زنده نگه داشتن زبان پارسی است. به طوری که در شاهنامه از کلمات فارسی اصیل استفاده کرده است.
دومین کار فردوسی پند و اندرز است. در سراسر شاهنامه فردوسی پندهای بسیار زیادی، نهفته کرده است

نفوذ شاهنامه در ادبیات جهان

نفوذ شاهنامه در ادبیات جهان بسیار بوده است. به طوری که «گوته» و «ویکتور هوگو» از آن به نیکی یاد می کنند.

نقاشی کمال الملک از ابوالقاسم فردوسی
نقاشی کمال الملک از ابوالقاسم فردوسی

درباره تندیس فردوسی

تندیس فردوسی اثر «ابوالحسن خان صدیقی»، شاگرد «کمال الملک» است. کمال الملک شبی فردوسی را در خواب می بیند. با سیاه قلم، چهره اش را می کشد.

ابوالحسن صدیقی
ابوالحسن صدیقی

ابوالحسن صدیقی از آن نقاشی، چهره فردوسی را بر روی مجسمه می سازد.

آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی
آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی

تاریخچه آرامگاه فردوسی

طرح های مختلفی برای مقبره داده شده است.

آندره گدار معمار فرانسوی
آندره گدار معمار فرانسوی

اولین طرح ها متعلق به «آندره گدار» است. آندره گدار از اهرام ثلاثه مصر الهام می گیرد. این بنا شروع به ساخت می شود اما نیمه راه فرهیختگان آن زمان می گویند بنای آن سنخیتی با فرهنگ ایران ندارد. در نتیجه افتتاح نشده خراب می شود.

لُرزداده معمار
لُرزداده معمار
طاهرزاده بهزاد
طاهرزاده بهزاد

بعدها طاهرزاده بهزاد با الهام از تخت جمشید طرح می دهد. لُرزاده آن را می سازد. ابیاتی از فردوسی در خصوص چگونگی شکل گیری شاهنامه نقش بسته است.

بروز مشکل در آرامگاه فردوسی

در سال ۱۳۴۳ پایه های آن نشست می کند، چون اصول مهندسی به طور کامل در آن رعایت نشده بود.

هوشنگ سیحون
هوشنگ سیحون

مهندس هوشنگ سیحون نقشه نما را بر می دارد. سنگ ها را شماره گذاری می کند.
این بار محکم و خوب می سازد. زیرزمین هم به بنا اضافه می شود. داخل این زیرزمین بیست ستون وجود دارد که نشان می دهد بنا در قرن بیستم ساخته شده است.

تندیس های موجود در زیرزمین آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی
تندیس های موجود در زیرزمین آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی

تندیس های زیرمین آرامگاه

تندیس هایی داخل زیرزمین آرامگاه از داستان های شاهنامه اثر فریدون صدیقی فرزند ابوالحسن صدیقی نقش بسته است.

فریدون صدیق فرزند ابوالحسن صدیق
فریدون صدیق فرزند ابوالحسن صدیق

صادق زاده از کارکنان آرامگاه است. او فردوسی را خوب می شناسد و خوب نقالی می کند. شعر فردوسی را در کنار تندیس ها چنان می خواند که آدمی را به یاد پهلوانان شاهنامه می اندازد.

آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی
آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی
آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی
آرامگاه فردوسی |عکس از عدالت عابدینی
برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × 1 =

بستن
بستن